
مهاجرت معمولاً با امید به ساختن زندگی بهتر آغاز میشود؛ اما برای بسیاری از زوجها، زندگی در کشور جدید فقط تغییر خانه و محل زندگی نیست. زبان، شغل، شرایط مالی، روابط اجتماعی، فاصله از خانواده و تفاوتهای فرهنگی میتوانند شکل رابطه زن و شوهر را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
برای یک زوج ایرانی که از ایران به کانادا مهاجرت کردهاند، ممکن است رابطهای که سالها با یک الگوی مشخص پیش رفته، در محیط جدید با پرسشها و چالشهای تازهای روبهرو شود.
پژوهشهای انجامشده درباره زوجهای ایرانی مهاجر نیز نشان دادهاند که استرس مهاجرت و تفاوت در روند سازگاری میتواند با کاهش رضایت از رابطه همراه باشد؛ در عین حال، برخی زوجها گزارش کردهاند که دور شدن از خانواده و دوستان و افزایش زمان با یکدیگر باعث نزدیکی بیشتر آنها شده است.
یکی از دلایل مهم این است که بسیاری از چیزهایی که در ایران به رابطه ثبات میدادند، در کشور جدید تغییر میکنند.
خانواده، دوستان، شغل، جایگاه اجتماعی، وضعیت مالی و حتی تصور فرد از نقش خود در زندگی مشترک ممکن است دستخوش تغییر شود.
در نتیجه، زوجین ممکن است ناگهان متوجه شوند که باید درباره موضوعاتی صحبت کنند که قبلاً کمتر درباره آنها اختلاف داشتند.
یکی از چالشهای مهم در میان زوجهای مهاجر، تفاوت در سرعت سازگاری است.
ممکن است یکی از زوجین خیلی سریع زبان را یاد بگیرد، وارد محیط کار شود، دوستان جدید پیدا کند و با سبک زندگی جامعه جدید ارتباط برقرار کند؛ در حالی که همسر او هنوز احساس دلتنگی، تنهایی یا بیگانگی داشته باشد.
در این شرایط ممکن است یکی احساس کند:
«همسرم دیگر مثل قبل من را درک نمیکند.»
و دیگری احساس کند:
«همسرم نمیخواهد با زندگی جدید کنار بیاید.»
اما مسئله همیشه این نیست که یکی درست میگوید و دیگری اشتباه میکند. گاهی هر دو نفر در حال تجربه دو مسیر متفاوت از سازگاری با مهاجرت هستند.
پژوهشهای مربوط به زوجهای ایرانی مهاجر نیز بر اهمیت تفاوت در روند سازگاری فرهنگی و تأثیر آن بر رابطه زوجین تأکید کردهاند.
مهاجرت ممکن است نگاه زوجین به نقشهای زن و مرد، اشتغال، استقلال مالی، تقسیم مسئولیتهای خانه و تصمیمگیری را تغییر دهد.
برای مثال، ممکن است زنی که در ایران نقش متفاوتی در خانواده داشته، پس از مهاجرت استقلال شغلی و اجتماعی بیشتری پیدا کند و انتظارات جدیدی از رابطه داشته باشد.
از طرف دیگر، ممکن است همسر او هنوز انتظار داشته باشد رابطه بر اساس الگوهای قبلی ادامه پیدا کند.
اگر درباره این تغییرات گفتوگوی سالمی شکل نگیرد، اختلافها ممکن است به تعارضهای مکرر تبدیل شوند. پژوهشهای جدید درباره زوجهای ایرانی مهاجر نیز تغییر نقشهای جنسیتی و قدرت در رابطه را از موضوعات مهم پس از مهاجرت میدانند.
دوری از خانواده میتواند دو اثر متفاوت داشته باشد.
برای بعضی زوجها، نبودن دخالت یا فشار خانواده باعث میشود استقلال بیشتری پیدا کنند و به یکدیگر نزدیکتر شوند.
برای بعضی دیگر، نبودن حمایت خانواده، بهخصوص هنگام تولد فرزند یا در دورههای سخت زندگی، میتواند فشار زیادی ایجاد کند.
پژوهش روی زوجهای ایرانی در کانادا نیز هر دو تجربه را گزارش کرده است؛ بعضی زوجها نزدیکی بیشتری را تجربه کردهاند و برخی با دشواری ناشی از نبود حمایت خانوادگی مواجه شدهاند.
در سالهای ابتدایی مهاجرت ممکن است دوستان و شبکه اجتماعی هنوز شکل نگرفته باشند و زوجین بیشتر زمان خود را با یکدیگر بگذرانند.
نزدیکی بیشتر میتواند مثبت باشد؛ اما اگر هر دو نفر هیچ فضای شخصی، دوست، فعالیت مستقل یا شبکه اجتماعی جداگانهای نداشته باشند، فشار رابطه نیز ممکن است افزایش پیدا کند.
داشتن زمان و فضای شخصی در کنار صمیمیت زوجین میتواند به تعادل رابطه کمک کند.
نه لزوماً.
گاهی آنچه به شکل دعوای زن و شوهر دیده میشود، نتیجه فشارهای دیگری است:
* نگرانی مالی
* پیدا نکردن شغل مناسب
* تنهایی
* دشواری زبان
* دلتنگی برای خانواده
* مسئولیت فرزندان
* تفاوت در سبک زندگی
* تفاوت در میزان سازگاری با جامعه جدید
بنابراین مهم است که فقط خود دعوا را نبینیم؛ بلکه بررسی کنیم **چه چرخهای باعث میشود زوجین مرتب وارد همان تعارض شوند.**
اگر گفتوگوهای شما و همسرتان مرتب به دعوا تبدیل میشود، احساس میکنید از نظر عاطفی از یکدیگر فاصله گرفتهاید یا درباره تغییرات زندگی پس از مهاجرت نمیتوانید به توافق برسید، زوجدرمانی میتواند فرصتی برای بررسی این الگوها باشد.
در زوجدرمانی، هدف صرفاً پیدا کردن مقصر نیست؛ بلکه تلاش میشود الگوهای ارتباطی و هیجانی رابطه بهتر شناخته شوند و زوجین بتوانند نیازها، نگرانیها و احساسات خود را به شکل سازندهتری بیان کنند.
زوجهای ایرانی خارج از کشور ممکن است علاوه بر مشکلات معمول رابطه، با موضوعاتی مانند تفاوتهای فرهنگی، دلتنگی، سازگاری با جامعه جدید، تغییر نقشهای خانوادگی و دوری از خانواده گسترده نیز مواجه باشند.
به همین دلیل، درک زمینه فرهنگی و تجربه مهاجرت میتواند در فرایند مشاوره اهمیت داشته باشد.
**مریم شهرستانکی، روانشناس و زوجدرمانگر،** با تمرکز بر مشکلات رابطه زوجین و زوجدرمانی هیجانمدار (EFT)، خدمات مشاوره و رواندرمانی آنلاین را برای فارسیزبانان نیز ارائه میکند.
### سخن پایانی
مهاجرت الزاماً به معنای بدتر شدن رابطه نیست. برای بعضی زوجها، زندگی در کشور جدید میتواند فرصت نزدیکی، استقلال و شناخت بیشتر یکدیگر باشد؛ اما برای بعضی دیگر، فشارهای مهاجرت میتواند مشکلات پنهان یا حلنشده رابطه را آشکارتر کند.
اگر احساس میکنید بعد از مهاجرت رابطه شما و همسرتان تغییر کرده، مهم است قبل از اینکه فاصله عاطفی عمیقتر شود، درباره آن صحبت کنید و در صورت نیاز از کمک تخصصی استفاده کنید.
**مشاوره آنلاین میتواند برای زوجهای ایرانی خارج از کشور فرصتی فراهم کند تا مسائل رابطه خود را به زبان فارسی و در چارچوبی آشنا بررسی کنند.**